komentarze

Wojna Krymska, 1 marca 2014 r.

0 Comments

Wojna krymska zapoczątkowana została w 2014 roku na półwyspie krymskim na Ukrainie po usunięciu rządu prezydenta Wiktora Janukowycza walkami pomiędzy m.in. obywatelami prorosyjskimi i tatarami krymskimi.

Przeciwnicy rządu Arsenija Jaceniuka w Kijowie przejęli wiele ważnych budynków na Krymie, w tym budynek parlamentu Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krymu i dwa lotniska. 1 marca, parlament rosyjski przyznał prezydentowi Władimirowi Putinowi prawo do użycia siły wojskowej na Ukrainie.

Piękny komentarz Krzysztof Stanowski dlaczego warto dzisiaj okazać solidarność.
W początkach lat 90-tych obserwowałem powrót Krymskich Tatarów do nowej ukraińskiej ojczyzny. Wracali z wiarą, że NIGDY WIĘCEJ. Po kilkudziesięciu latach deportacji zastali zajęte przez obcych domy. Zaczynali w namiotach, potem ziemianki, pierwsze domy. Odbudowa meczetów, studni. Tworzenie demokratycznego narodowego samorządu. Jako @[267655420412:274:Fundacja Edukacja dla Demokracji] pomagaliśmy odbudowywać szkoły, tworzyć rady rodziców, zakładać organizacje obywatelskie. Razem z przyjaciółmi ze Lwowa wspieraliśmy ich w nauce języka ukraińskiego, w uczeniu się nowej ojczyzny. Nie zostawiajmy Krymskich Tatarów samych.
W początkach lat 90-tych obserwowałem powrót Krymskich Tatarów do nowej ukraińskiej ojczyzny. Wracali z wiarą, że NIGDY WIĘCEJ. Po kilkudziesięciu latach deportacji zastali zajęte przez obcych domy. Zaczynali w namiotach, potem ziemianki, pierwsze domy. Odbudowa meczetów, studni. Tworzenie demokratycznego narodowego samorządu. Jako Fundacja Edukacja dla Demokracji pomagaliśmy odbudowywać szkoły, tworzyć rady rodziców, zakładać organizacje obywatelskie. Razem z przyjaciółmi ze Lwowa wspieraliśmy ich w nauce języka ukraińskiego, w uczeniu się nowej ojczyzny. Nie zostawiajmy Krymskich Tatarów samych. (Tekst: K. Stanowski)

Przebieg wydarzeń

Luty 2014

23 lutego 2014 odbyły się demonstracje w Kerczu i Sewastopolu. W pierwszym z nich, na wiecu gromadzącym kilka tysięcy ludzi, przed budynkiem władz miejskich ściągnięto flagę ukraińską, a wywieszono flagę rosyjską, natomiast demonstranci wznosili hasła: „Berkut to bohaterowie!”, „Faszyzm nie przejdzie!”, „Krym chce pokoju”, „Nie dla majdandaunów”, „Kercz-Krym! Chcemy do Rosji!”. W Sewastopolu zaś, na centralnym placu miasta zgromadziło się 20 tys. ludzi z flagami rosyjskimi, a jedną z nich zawieszono także na budynku merostwa. Na wiecu, lider partii Rosyjski Blok i deputowany do rady miejskiej Giennadij Basow ogłosił początek formowania się sił samoobrony

25 lutego 2014 w Symferopolu miała miejsce demonstracja, której uczestnicy domagali się zwołania nadzwyczajnej sesji Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krymu i rozpisania referendum w sprawie niepodległości. Z kolei przewodniczący parlamentu krymskiego Władimir Konstantinow powiedział, że nie uznaje prawa stanowionego przez Radę Najwyższą w Kijowie[1]. Choć protesty na Krymie przeciw Euromajdanowi miały miejsce zanim doszło do obalenia starego reżimu, to przybrały na sile i na radykalności dopiero po jednej z decyzji Rady Najwyższej Ukrainy z 23 lutego 2014. Parlament, tego dnia anulował ustawę językową, która dawała przywileje językom mniejszości narodowych w regionach Ukrainy o dużych skupiskach tych mniejszości. Jako że Krym, w przeciwieństwie do reszty Ukrainy, jest niemal w całości rosyjskojęzyczny, mieszkańcy tego regionu potraktowali decyzję Rady Najwyższej jako zamach na ich autonomię. Wadym Kołesniczenko, deputowany rządzącej do niedawna Partii Regionów obalonego prezydenta Wiktora Janukowycza stwierdził, iż Sewastopol (który jest jego okręgiem wyborczym) będzie się zbroił i bronił przed „faszystami” jak według niego nazywa się nowe władze ukraińskie[2].

Możliwa groźba destabilizacji sytuacji na Krymie spowodowała, iż stacjonująca w Sewastopolu, rosyjska Flota Czarnomorska, została postawiona w stan podwyższonej gotowości bojowej. Obawy swoje wyrazili dowódcy Floty Czarnomorskiej, których zaniepokoił fakt powołania przez ukraińską Radę Najwyższą Arsena Awakowa na p.o. ministra spraw wewnętrznych, a Wałentyna Naływajczenki – na szefa Służby Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU), którzy mogą doprowadzić do zerwania porozumienia ukraińsko-rosyjskiego w sprawie stacjonowania wojska rosyjskich na terenie Krymu[3].

26 lutego 2014, w Jałcie pojawili się rosyjscy żołnierze, a przed budynkiem krymskiego parlamentu w Symferopolu doszło do dwóch demonstracji, zarówno zwolenników, jak i przeciwników nowej władzy w Kijowie. W pierwszej demonstracji, manifestującej jedność Krymu z Ukrainą, przewodzili Tatarzy krymscy, ale także występowały w niej inne mniejszości narodowe żyjące na półwyspie[4]. Skandowano hasła: „Krym to Ukraina, Krym to nie Rosja”, ale też znane z Majdanu hasła „Precz z bandą” i „Sława Ukrainie”. Parlament Autonomicznej Republiki Krymu zdominowany jest przez rządzącą jeszcze do niedawna na Ukrainie Partię Regionów obalonego prezydenta Wiktora Janukowycza. Mniejszości narodowe na Krymie obawiały się, iż krymski parlament zdecyduje się na oderwanie od Ukrainy, co wzbudziło niepokój i wybuch demonstracji[5]. Z kolei w drugiej demonstracji manifestowano chęć niepodległości Krymu bądź przyłączenia go do Rosji, a demonstranci wznosili transparenty „Krym jest rosyjski” i „Jesteśmy Rosjanami”[6].

Rano, 27 lutego 2014, uzbrojeni ludzie zajęli w Symferopolu budynki parlamentu i rządu Autonomicznej Republiki Krymu, po czym wywiesili flagę rosyjską. Napastnicy określili się jako „przedstawiciele samoobrony rosyjskojęzycznych obywateli Krymu”[7]. Władze ukraińskie uznały tę decyzję za przejaw aktu terrorystycznego i postawiły w stan gotowości milicję i wojska wewnętrzne MSW Ukrainy. Mimo zbrojnego zajęcia budynku parlamentu krymskiego, zezwolono jego deputowanym na udział w sesji, która miała zdecydować o referendum w sprawie losów Autonomicznej Republiki Krymu. Wśród 64 zgromadzonych na sali deputowanych, 61 zagłosowało za przeprowadzeniem w dniu 25 maja 2014 referendum. Pytanie poddane pod głosowanie w referendum będzie brzmiało: „Autonomiczna Republika Krymu posiada niezależność państwową i wchodzi w skład Ukrainy na podstawie umów i porozumień – tak lub nie”. Tej decyzji nie uznały nowe władze państwowe oraz ukraińska komisja wyborcza, która stwierdziła że nie ma żadnych prawnych podstaw do przeprowadzania referendum ws. Krymu. Następnie data plebiscytu została przeniesiona na 30 marca 2014[8]. Kolejną decyzją krymskiego parlamentu był wybór Siergieja Aksionowa, lidera partii Rosyjska Jedność, na nowego premiera rządu Autonomicznej Republiki Krymu[9]. Decyzji tej nie uznano w Kijowie, gdyż premier nie został powołany zgodnie z Konstytucją Ukrainy „w porozumieniu z prezydentem Ukrainy”. Po tej decyzji, Ołeksandr Turczynow (pełniący obowiązki prezydenta Ukrainy) wyznaczył Serhija Kunicyna na stanowisko stałego przedstawiciela szefa państwa ukraińskiego w Autonomicznej Republice Krymu[10]. Nowo mianowany premier (Siergiej Aksionow) a także przewodniczący parlamentu (Wołodymyr Konstantynow) Autonomicznej Republiki Krymu oświadczyli, iż prawowitym prezydentem Ukrainy jest nadal Wiktor Janukowycz[11].

28 lutego 2014, rosyjscy żołnierze, opanowali wojskowe lotnisko Belbek w Sewastopolu. Szef MSW Arsen Awakow ocenił, że to „zbrojna interwencja i okupacja”[12][13]. Wcześniej, nad ranem, grupa uzbrojonych żołnierzy bez żadnych znaków rozpoznawczych na mundurach, opanowała Port lotniczy Symferopol. Napastnicy zajęli całe lotnisko oraz patroluje teren wokół niego[14]. Tego samego dnia na Krymie zauważono rosyjskie śmigłowce wojskowe[15]. Później rosyjscy żołnierze opanowali pas startowy lotniska Belbek w Sewastopolu, uniemożliwiając jego działalność. Ludzie w mundurach rosyjskich marynarzy otoczyli też ukraiński posterunek graniczny koło Sewastopola. Wydarzenia na Krymie zaniepokoiły nowe władze ukraińskie, które wysłały notę dyplomatyczną skierowane do Rosji, zaś na Krym wysłały byłego ministra spraw zagranicznych Petra Poroszenkę jako oficjalnego przedstawiciela Rady Najwyższej Ukrainy[16]. MSZ Federacji Rosyjskiej zapowiedziało zaś, że rosyjski konsulat w Symferopolu na Krymie będzie wydawał paszporty byłym funkcjonariuszom ukraińskiej jednostki Berkut[17]. Władze w Moskwie zapowiedziały, że będą bronić swoich obywateli a jednocześnie nie mają zamiaru używać siły[18]. Wieczorem, pełniący obowiązki prezydenta Ukrainy Ołeksandr Turczynow oskarżył Rosję o agresję i zażądał od prezydenta Putina zaprzestania prowokacji na Krymie. Oświadczył także, że Rosja wobec Ukrainy realizuje taki sam scenariusz jak przed militarnym konfliktem z Gruzją w 2008 roku[19].

Marzec 2014

1 marca 2014 premier Autonomicznej Republiki Krymu, Siergiej Aksionow, zwrócił się z oficjalną prośbą do rosyjskiego prezydenta Władimira Putina o zapewnienie spokoju i bezpieczeństwa mieszkańcom Krymu. Aksionow poinformował także, że władze autonomii przejmują całkowitą kontrolę m.in. nad siłami milicyjnymi i strażą graniczną znajdującą się na Krymie[20]. Tuż po tym, Kreml poinformował, że nie zignoruje prośby premiera Aksionowa a „Rosja zapewni pokój i porządek na Krymie”. Z kolei p.o. ministra obrony Ukrainy poinformował, że w ostatnim czasie na Krym trafiło 6 tys. rosyjskich żołnierzy oraz 8 wojskowych samolotów transportowych Ił-76, 10 śmigłowców Mi-8 i Mi-24 oraz około 30 transporterów opancerzonych BTR-80. Przed południem około 30 z rosyjskich żołnierzy pojawiło się przed budynkiem Rady Najwyższej Autonomicznej Republiki Krymu. Później premier autonomii krymskiej przyznał, że żołnierze rosyjskiej Floty Czarnomorskiej chronią wiele ważnych budynków na Krymie i działają we współpracy z władzami Autonomicznej Republiki Krymu. Ze względu na rosnącą liczbę rosyjskich żołnierzy na Krymie i zajmowanie przez nich kolejnych obiektów na półwyspie, premier Ukrainy Arsenij Jaceniuk oświadczył iż: „Jeśli rząd Rosji niezwłocznie nie wycofa wojsk w miejsca stałej dyslokacji, odpowiedzialność za eskalację (kryzysu) będzie spoczywać na Federacji Rosyjskiej”. Mimo tego, rosyjskie wojska zajęły drugie lotnisko wojskowe na Krymie, znajdujące się na wschodzie półwyspu w miejscowości Kirowskoje. W Symferopolu zaś uzbrojeni ludzie w uniformach bez dystynkcji, nazywający siebie „przedstawicielami samoobrony rosyjskojęzycznych obywateli Krymu”, zajęli budynki rządu i parlamentu Autonomicznej Republiki Krymu. Przemieszczanie się rosyjskich wojska na Krymie spowodował, iż Ukraińska Straż Graniczna została postawiona w stan gotowości i jej jednostki wypłynęły w morze z wielu krymskich portów[21]. W południe Rada Dumy Państwowej Federacji Rosyjskiej zwróciła się do Prezydenta Federacji Rosyjskiej o podjęcie działań mających na celu „ustabilizowanie sytuacji na Krymie”. Z kolei przewodnicząca Rady Federacji Walentina Matwijenko uznała, iż zasadne jest wysłanie kontyngentu wojskowego na Krym[22]. Po tym oświadczeniu, Władimir Putin zażądał od Rady Federacji zgody na wysłanie wojsk na Ukrainę[23]. Wniosek argumentowano „w związku nadzwyczajną sytuacją w tym kraju, zagrożeniem życia obywateli Federacji Rosyjskiej i członków sił zbrojnych Federacji Rosyjskiej w Autonomicznej Republice Krymu”. Tego samego dnia, rosyjski konsulat na Krymie zaczął wydawać paszporty funkcjonariuszom Berkutu, a w następnej kolejności dostaną je rosyjskojęzyczni mieszkańcy półwyspu[24].

Po południu, 1 marca 2014, wpierw Komisja Obrony i Komisja Spraw Zagranicznych Rady Federacji, a później cała Rada Federacji, jednogłośnie przyjęła wniosek prezydenta w sprawie wydania zgody na użycie rosyjskich sił zbrojnych na terytorium Ukrainy[25].

Quote-alpha.png

W związku z nadzwyczajną sytuacją, powstałą na Ukrainie, zagrożeniem życia obywateli Federacji Rosyjskiej, naszych rodaków, składu osobowego kontyngentu Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej, stacjonującego zgodnie z międzynarodowym układem na terytorium Ukrainy (Autonomiczna Republika Krymu), na podstawie punktu ‘g części 1. artykułu 102. Konstytucji Federacji Rosyjskiej przedkładam Radzie Federacji Zgromadzenia Federalnego Federacji Rosyjskiej wniosek o użycie Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej na terytorium Ukrainy do czasu normalizacji sytuacji społeczno-politycznej w tym kraju

Przypisy

  1. Krym: Lokalny parlament zablokowany. fakty.interia.pl, 2014-02-25. [dostęp 2014-02-26].
  2. Prorosyjski deputowany z Krymu: Wojna dopiero się zaczyna. fakty.interia.pl, 2014-02-26. [dostęp 2014-02-26].
  3. “Niezawisimaja Gazieta”: podwyższono gotowość Floty Czarnomorskiej. wiadomosci.wp.pl, 2014-02-25. [dostęp 2014-02-26].
  4. Ukraina: Niepokój na Krymie. Rosyjscy żołnierze przyjechali do Jałty. wiadomosci.onet.pl, 2014-02-26. [dostęp 2014-02-26].
  5. “Krym to Ukraina”, “Krym to Rosja” – pikieta przed parlamentem na Krymie. wiadomosci.wp.pl, 2014-02-26. [dostęp 2014-02-26].
  6. Demonstracje zwolenników i przeciwników jedności Krymu z Ukrainą. fakty.interia.pl, 2014-02-26. [dostęp 2014-02-26].
  7. Krym: Uzbrojeni napastnicy okupują parlament. Nad budynkiem powiewa flaga Rosji. wprost.pl, 2014-02-27. [dostęp 2014-02-27].
  8. Uzbrojeni ludzie zajęli budynki parlamentu i rządu na Krymie. niezalezna.pl, 2014-02-27. [dostęp 2014-02-27].
  9. Krym ma nowego premiera. Z partii Rosyjska Jedność. gazetaprawna.pl, 2014-02-27. [dostęp 2014-02-27].
  10. Ukraina: Krym zatwierdził referendum, chce większej autonomii. swiat.newsweek.pl, 2014-02-27. [dostęp 2014-02-27].
  11. Uzbrojeni ludzie zajęli budynki parlamentu i rządu na Krymie. niezalezna.pl, 2014-02-27. [dostęp 2014-02-27].
  12. Niejasna sytuacja na Krymie. Rosyjscy żołnierze zajęli lotnisko w Sewastopolu? Flota Czarnomorska zaprzecza. wiadomosci.gazeta.pl, 2014-02-28. [dostęp 2014-02-28].
  13. Janukowycz: będę walczył o przyszłość Ukrainy. rp.pl, 2014-02-28. [dostęp 2014-02-28].
  14. Krym: rosyjscy żołnierze opanowali wojskowe lotnisko, separatyści port cywilny. wiadomosci.gazeta.pl, 2014-02-28. [dostęp 2014-02-28].
  15. Ukraina: Rosyjskie śmigłowce wojskowe na Krymie. Żołnierze opanowali lotniska. polskatimes.pl, 2014-02-28. [dostęp 2014-02-28].
  16. “Ukraińska Prawda”: rosyjskie samoloty i transportery zmierzają na Krym. wiadomosci.onet.pl, 2014-02-28. [dostęp 2014-02-28].
  17. Rosjanie przejmują Krym? Ich samoloty i opancerzone transportery przemieszczają się na półwyspie. gazetaprawna.pl, 2014-02-28. [dostęp 2014-02-28].
  18. Armed men seize two airports in Ukraine’s Crimea, Yanukovich reappears (ang.). reuters.com, 2014-02-28. [dostęp 2014-02-28].
  19. Tymczasowy prezydent Ukrainy oskarża Rosję o agresję. Żąda od Putina zaprzestania prowokacji. tvn24.pl, 2014-02-28. [dostęp 2014-02-28].
  20. Premier Krymu prosi Putina: Zapewnijcie nam spokój. rmf24.pl, 2014-03-01. [dostęp 2014-03-01].
  21. Ukraińskie okręty wychodzą w morze. tvn24.pl, 2014-03-01. [dostęp 2014-03-01].
  22. Duma prosi Putina, by bronił Krymu. Wyższa Izba mówi o wysłaniu wojsk. tvn24.pl, 2014-03-01. [dostęp 2014-03-01].
  23. Putin chce wysłać wojska na Ukrainę. swiat.newsweek.pl, 2014-03-01. [dostęp 2014-03-01].
  24. Rosja: Putin zwrócił się do parlamentu w sprawie użycia wojsk na Ukrainie. wiadomosci.wp.pl, 2014-03-01. [dostęp 2014-03-01].
  25. Putin dostał zgodę na wysłanie wojsk na Ukrainę. tvn24.pl, 2014-03-01. [dostęp 2014-03-01].

W Polsce od jakiegoś czasu trwa dyskusja na temat poszerzenia autonomii regionów. Zarówno Krym jak i osobne od niego wolne miasto portowe Sewastopol to autonomiczne struktury władzy. Obecnie trwa dyskusja nad poszerzeniem stopnia autonomii. Krym pozostając w Ukrainie jako w pańśtwie unitarnym, może się znacznie bardziej uniezależnić gospodarczo od samej Ukrainy, przy czym obie strony mogą na tym skorzystać. Nie powinniśmy zapominać żę Krym, a takżę miasto portowe Sewastopol, to okno na świat dla całego południa Ukrainy. Autonomia dla tego największego półwyspu nie jest niczym dziwnym i tutaj po prostu funkcjonuje, choć z problemami dla Tatarów.

Wszystko wskazuje że aby uspokoić sytuację na Krymie polskie władze jeśliby chciały pomóc, musiałyby przedsięwziąć prawdziwie zagmatwaną odsiecz prawną. Na Krymie mieszka kilka narodowości, każda z nich odcisnęła swoje piętro. Swój ślad pozostawili nawet Polacy. Swoje losy zakończyli tutaj pradawni Goci. Po dziś dzień zamieszkują tutaj, już raz stąd wygnani, tatarzy krymscy, którzy mają swoją własną formę demokracji i ostatnio wzniecili walki z organizacjami prorosyjskimi. Sytuacja na Krymie jest napięta.

“”Dziś w nocy – a cały czas jestem w kontakcie telefonicznym z Krymem – ponad 120 uzbrojonych ludzi wkroczyło do Rady Najwyższej (parlamentu) i siedziby rządu Krymu. Są to doskonale wyszkoleni ludzie. Wnieśli broń: automatyczną, karabiny, miotacze granatów. Broni tej wystarczy na miesiąc obrony” – powiedział występując w parlamencie w Kijowie.” powiedział były premier Autonomicznej Republiki Krymu Serhij Kunicyn. Jednocześnie wpuszczono deputowanych do pracy, choć nie jest jasne czy nie użyto kart nieobecnych deputowanych wbrew ich woli.

IFrame
Zobacz większą mapę

 

Plik:Crimea Emblem.png

IFrame
Wolne miasto Sewastopol

IFrame
Zobacz większą mapę Autonomiczny Sewastopol, Zobacz większą mapę

Cały ten system wymaga rozwiązania na wzór belgijski. Unijna administracja musi przerzucić tutaj rozwiązania rodem z samej Brukseli, by zadowolić podobną mieszankę Flamandów, niemieckojęzycznych i frankofonów jak w Królestwie Belgii. Propozycja rozwiązania:

http://danieljmitchell.wordpress.com/2014/03/01/ukraine-ethnic-division-decentralization-and-secession/

Republika Krymu

Republika Krymska (ukr. Автономна Республіка Крим, ros. Автономная Республика Крым, kr-tat. Qırım Muhtar Cumhuriyeti) jest autonomiczną republiką znajdującą się na terenie Ukrainy. Znajduje się na leżącym na północnym wybrzeżu Morza Czarnego półwyspie Krym. Stolicą republiki jest Symferopol.

Republika Krymska ma powierzchnię 26 200 km². Teren ten obejmuje niemal cały obszar Półwyspu Krymskiego (oprócz obszaru Sewastopola) oraz niewielkie tereny przyległe do półwyspu.

W części wschodniej, obok cieśniny Kerez, wznoszą się góry Jaiłu, otaczające cały brzeg południowy i ku północy rozdzielające na kilka równoległych łańcuchów gór, pokrytych gęstym lasem. Na północy przechodzą w step, zajmujący większą część półwyspu. Najwyższym szczytem Gór Krymskich jest Roman-Kosz o wysokości 1545 m n.p.m., drugim szczytem – Czatyrdah (starożytne Mons Trapezus, 1527 m n.p.m.).

Na południu Krymu znajduje się dużo malowniczych miejscowości, warowni, ruin starożytnych gmachów, klasztorów, meczetów tatarskich, pięknych ogrodów i gajów oliwnych, natomiast w części północnej Krymu się ich prawie nie spotyka. Klimat łagodny umożliwia rozwój roślinności o charakterze podzwrotnikowym. Doliny, poprzecinane strumieniami i zatokami, są żyzne i urodzajne.

Krym dzieli się na trzy rejony:

  • Górny Krym – obejmujący południową część półwyspu
  • Krym Stepowy – obejmujący równinną część północną
  • Półwysep Kerczeński – we wschodniej części

Najdłuższą rzeką na półwyspie jest Salgir, a w dalszej kolejności Alma, Kacza, Belbek, Bułhanak i Czernaja. Większość rzek na Krymie liczy jednak do 10 km i zazwyczaj kończą swój bieg na równinie, gdzie wysychają lub uchodząc do Morza Czarnego lub Azowskiego.

Gospodarka

Jedną z podstawowych dziedzin gospodarczych jest turystyka, skoncentrowana wzdłuż bardzo długiego wybrzeża Morza Czarnego oraz Azowskiego, ale także w Górach Krymskich. Oprócz typowej turystyki wypoczynkowej, ważną rolę odgrywa także sieć uzdrowisk i sanatoriów.

Przemysł. Rozwinięty jest przemysł górniczy, zwłaszcza wydobycie wapieni, które są podstawowym materiałem budowlanym na Krymie. Najważniejsze kamieniołomyznajdują się w rejonie Starego Krymu (żółte wapienie neogeńskich muszlowców) oraz Sewastopola (białe wapienie kredy górnej). W Bakczysaraju działa dużacementownia w oparciu o miejscowe złoża wapieni. W Symferopolu i jego okolicach znajdują się kamieniołomy pozyskujące ozdobne wapienie o dobrym polerze nazywane potocznie marmurami (choć nie jest to marmur w sensie definicji geologicznej). Niektóre słone jeziora (zwłaszcza jezioro Sasyk), powstałe z odcięcia zatok morskich są podstawą eksploatacji soli kamiennej. Do lat 90. XX wieku podstawą ciężkiego przemysłu były złoża rud żelaza na Półwyspie Kerczeńskim, na bazie których działała wielka huta żelaza, obecnie jednak zamknięta. W przeszłości duże znaczenie miały także kamieniołomy skał wulkanicznych, zwłaszcza diorytu.

Istotne znaczenie ma także przemysł spożywczy, skierowany na zaspokojenie potrzeb ludności miejscowej, ale także bardzo licznych turystów. Krym jest największym na Ukrainie producentem wina.

Rolnictwo. Głównymi uprawami są zboże, w tym proso, tytoń, winorośl, owoce i warzywa. Specyficzna dla Krymu jest dość znaczna produkcja ziół leczniczych i kosmetycznych, częściowo uprawianych na farmach, częściowo zbieranych z dzikich łąk i stepów. Ważne źródło utrzymania miejscowej ludności stanowi hodowla jedwabników, pszczół, bydła, koni i owiec. Zarówno hodowla jak i uprawy skoncentrowane są w północnym i środkowym Krymie. Część północnego Krymu stanowi step będący przedłużeniem stepów nogajskich, ubogi w drewno i wodę, w większości nieurodzajny i niezdatny do uprawy, nawadniany wodami o wysokim stężeniu soli mineralnych. Szczególnie zauważalne jest to w pobliżu tzw. Morza Zgniłego (Siwasz), będącego częścią morza Azowskiego. Oba morza, a także liczne zatoki stanowią podstawę rybołówstwa, choć ze względu na niezbyt liczne zasoby ryb w Morzu Czarnym, nie stanowi ono istotnej dziedziny gospodarki.

Transport jest bardzo dobrze rozwinięty na Krymie i zatrudnia znaczną liczba osób w związku z przewozami turystycznymi. Są dwie główne linie kolejowe Sewastopol – Symferopol – Dżankoj, skąd odchodzą dwie linie w kierunku na Lwów i Zaporoże oraz Kercz – Dżankoj z odgałęzieniem na Teodozję. Istnieje też odgałęzienie Symferopol – Eupatoria. Rozbudowana jest także sieć dróg, w tym trasa Symferopol – Jałta, po której kursuje linia trolejbusowa, najdłuższa na świecie. Porty w Teodozji, Eupatorii, a zwłaszcza Sewastopolu obsługują statki oceaniczne, a także żeglugę przybrzeżną. W pomniejszych portach rozwinięta jest żegluga turystyczna.

Podział administracyjny

Republika Krymu składa się z 14 rejonów oraz 16 miast. W skład rejonów wchodzi 56 osiedli typu miejskiego i 957 wsi.

Crimea-regions.PNG

  1. rejon bachczysarajski
  2. rejon biłohirski
  3. rejon dżankojski
  4. rejon kirowski
  5. rejon krasnogwardijski
  6. rejon krasnoperekopski
  7. rejon leniński
  8. rejon niżniohirski
  9. rejon perwomajski
  10. rejon rozdolneński
  11. rejon sakski
  12. rejon symferopolski
  13. rejon sowiecki
  14. rejon czornomorski
  15. Ałuszta
  16. Armiańsk
  17. Dżankoj
  18. Eupatoria
  19. Kercz
  20. Krasnoperekopsk
  21. Saki
  22. Symferopol
  23. Sudak
  24. Teodozja
  25. Jałta
  26. Sewastopol (nie należy do Republiki Krymu), miasto wydzielone.

Ludność

Autonomię zamieszkuje 1 973 185[1] osób (2001), spośród czego 1 287,5 tys (62,1%) zamieszkuje w miastach, a 784,8 tys. (37,9%) – na wsiach. 43% populacji żyje w miastach liczących powyżej 100 tys. mieszkańców.

Narodowości

Obecnie większość ludności (58,32%) stanowią Rosjanie. Oprócz nich żyją tu Ukraińcy (24,32%) i Tatarzy krymscy (12,10%). Ci ostatni stanowili większość ludności półwyspu do końca II wojny światowej, tj. do czasu gdy w ramach stalinowskich represji za domniemaną kolaborację z Niemcami zostali deportowani w większości do Uzbekistanu. Po uzyskaniu niepodległości przez Ukrainę liczba Tatarów krymskich na Krymie stale się zwiększa dzięki powrotom dawnych wygnańców lub ich potomków.

Miasta

Głównymi miastami Republiki są: Symferopol, Bakczysaraj (dawna rezydencja chanów tatarskich), Eupatoria, Bałakława, Jałta, Sudak, Kaffa (Teodozja) i Kercz z twierdzą Jenikale.

Historia Autonomicznej Republiki Krymu

W obliczu rozpadu ZSRR Rosjanie zaczęli zgłaszać postulaty powrotu do Rosji. Autonomia była ceną, jaką rząd ukraiński zgodził się zapłacić za pozostanie Krymu w składzie państwa ukraińskiego i w 1991 r. zamieszkująca półwysep większość rosyjska uzyskała od komunistycznych władz zgodę na utworzenie Krymskiej ASRR, obejmującej obszar obwodu krymskiego, z wyjątkiem miasta Sewastopola, które pozostało bezpośrednio w granicach Ukrainy. Po rozpadzie ZSRR, 5 maja 1992 Rosjanie zamieszkujący półwysep proklamowali powstanie Republiki Krymu.

Ostatecznie osiągnięto kompromis – Krym zrezygnował z niepodległości, a władze niepodległej Ukrainy zgodziły się na status republiki autonomicznej. Sewastopol, niegdyś stanowiący część obwodu krymskiego został dodatkowym miastem wydzielonym jako siedziba rosyjskiej Floty Czarnomorskiej.

Status polityczny

Status polityczny Republiki Krymu reguluje konstytucja Ukrainy oraz konstytucja Autonomicznej Republiki Krymu.

Organem ustawodawczym autonomii jest jednoizbowy parlament – Rada Najwyższa Autonomicznej Republiki Krymu, złożony ze 100 posłów.

Władzę wykonawczą sprawuje Rada Ministrów. Premiera autonomii powołuje (i odwołuje) parlament, po uzgodnieniu kandydatury z prezydentem Ukrainy.

W autonomii prezydent Ukrainy posiada swego specjalnego przedstawiciela.

Akty prawne władz republiki nie mogą być sprzeczne z konstytucją ARK oraz prawem Ukrainy.

Kompetencje władz autonomii obejmują m.in. kwestie rolnictwa, turystyki, planowania przestrzennego, transportu publicznego i instytucji kulturalnych itd. W razie uznania, iż zachodzi sprzeczność pomiędzy aktami prawnymi autonomii a prawem ukraińskim, prezydent Ukrainy może wstrzymać stosowanie aktów prawnych RN ARK i jednocześnie zwrócić się do Sądu Konstytucyjnego Ukrainy o ustalenie ich zgodności z prawem. 25 maja zaplanowano referendum na temat poszerzenia zakresu autonomii.

opr. Adam Fularz na podst. Wikipedii

By


Readers Comments (0)